Isı pompası
Kısa tanım
Elektrik enerjisi kullanarak düşük sıcaklıktaki bir ortamdan (hava, toprak, su) ısı alıp daha sıcak bir ortama aktaran ısıtma ve soğutma cihazıdır.
Diğer adları: Hava kaynaklı ısı pompası, Heat pump
Buzdolabı, içindeki ısıyı alıp arkasındaki ızgaradan mutfağa verir. Isı pompası aynı prensibi bir evi ısıtmak için tersine kullanır: soğuk dış havadan ya da topraktan ısıyı toplar, sıkıştırarak sıcaklığını yükseltir ve evin içine aktarır. Yazın ise yönü değiştirerek klima gibi soğutma yapar.
Neden verimli?
Elektrikli ısıtıcı 1 kWh elektrikten 1 kWh ısı üretir. Isı pompası ise ısıyı üretmez, taşır; bu yüzden 1 kWh elektrikle 3-4 kWh, hatta koşullar uygunsa daha fazla ısı sağlayabilir. Bu orana performans katsayısı (COP) denir: COP = verilen ısı / harcanan elektrik. Yıl boyunca ortalama verim için mevsimsel değer (SCOP) kullanılır.
COP, ısı alınan kaynak ile ısı verilen ortam arasındaki sıcaklık farkı büyüdükçe düşer. Dış hava 7 °C iken COP 4 olan bir cihaz, −7 °C'de 2,5'e inebilir. Yerden ısıtma gibi düşük sıcaklıklı (35 °C) sistemler, yüksek sıcaklıklı peteklere (60-70 °C) göre çok daha verimli çalışır. Teorik ve gerçek COP'u ısı pompası COP hesaplamasıyla tahmin edebilirsin.
Maliyet örneği
Bir evin yıllık ısı ihtiyacı 12.000 kWh olsun. SCOP 3,5 olan ısı pompası bunun için yaklaşık 3.430 kWh elektrik tüketir. Elektrik 3 TL/kWh ise yıllık ısıtma maliyeti yaklaşık 10.300 TL olur. Aynı ısıyı %90 verimli bir kombiyle doğalgazdan elde etmek için yaklaşık 13.300 kWh doğalgaz gerekir; doğalgazın kWh fiyatına göre hangisinin ucuz kalacağı değişir. Kendi tarifelerinle karşılaştırmayı ısı pompası mı kombi mi hesaplamasında, elektrik tarafını elektrik faturası hesabında yapabilirsin.
İlk yatırım maliyeti kombiden yüksektir; binanın yalıtımı zayıfsa ve çok soğuk bir iklimdeysen verim düşer. Güneş paneliyle birlikte kullanıldığında işletme maliyeti belirgin biçimde azalabilir.