U değeri
Kısa tanım
U değeri, bir yapı elemanından birim alanda ve iç-dış sıcaklık farkının her bir derecesi için geçen ısı miktarıdır; birimi W/m²K'dir ve düşük olması iyi yalıtımı gösterir.
Diğer adları: Isıl geçirgenlik katsayısı, Isı geçirgenlik katsayısı, U-değeri
Kışın bir duvarın ya da pencerenin ne kadar ısı kaçırdığını tek bir sayıyla anlatmak istersen U değerini kullanırsın. Türkçe teknik metinlerde ısıl geçirgenlik katsayısı olarak da geçer ve TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standardının temel kavramlarından biridir.
R değeri ile ilişkisi
Her malzeme katmanının ısıl direnci R = d / λ ile bulunur; d kalınlık (m), λ ısı iletkenlik katsayısıdır (W/mK). Katmanların dirençleri ve iç-dış yüzey dirençleri toplanır, U değeri bu toplamın tersidir: U = 1 / R_toplam. U ve R arasında dönüşümü U değeri R değeri dönüştürücü ile yapabilirsin.
Rakamlı örnek
19 cm tuğla (λ ≈ 0,45) ve 5 cm EPS yalıtım levhası (λ ≈ 0,035) içeren bir dış duvar düşünelim. Dirençler: iç yüzey 0,13; tuğla 0,19 / 0,45 ≈ 0,42; EPS 0,05 / 0,035 ≈ 1,43; sıva yaklaşık 0,02; dış yüzey 0,04. Toplam R ≈ 2,04 m²K/W, U ≈ 1 / 2,04 = 0,49 W/m²K. Yalıtım olmasaydı R yaklaşık 0,61 ve U yaklaşık 1,64 olurdu; yani duvar üç kattan fazla ısı kaçırırdı.
Isı kaybı hesabı
Bir elemandan geçen ısı akışı Q = U × A × ΔT ile bulunur. Yukarıdaki duvarın 100 m²'lik bölümünde iç-dış sıcaklık farkı 20 °C ise kayıp 0,49 × 100 × 20 = 980 W olur. Tüm bina için kayıpları ısı kaybı hesaplama, yalıtımın yakıt faturasına etkisini ise yalıtım tasarrufu hesaplama aracıyla görebilirsin.
Dikkat edilecek noktalar
Pencerelerde cam ve doğramanın U değerleri ayrı verilir; çift camlı yalıtımlı bir pencerenin değeri duvarlardan genellikle yüksektir. Kolon ve kirişlerdeki ısı köprüleri de gerçek kaybı artırır. Türkiye'de iklim bölgelerine göre izin verilen en yüksek U değerleri TS 825'te tanımlanır; güncel sınırlar standardın son sürümünden kontrol edilmelidir.