İnşaat demiri
Kısa tanım
Betonarme yapılarda betonun zayıf olduğu çekme kuvvetlerini taşımak için kullanılan, yüzeyi nervürlü (çıkıntılı) çelik çubuklardır.
Diğer adları: Nervürlü demir, Betonarme çeliği, Donatı çeliği
Beton basınca karşı çok güçlüdür ama çekmeye karşı zayıftır. Bir kirişin alt tarafında oluşan çekme gerilmesini taşıyan, betonun içine yerleştirilmiş çelik çubuklara inşaat demiri ya da donatı denir. Yüzeydeki nervürler, demirin betona kenetlenmesini sağlar.
Çaplar ve sınıflar
Türkiye'de inşaat demiri Ø8'den Ø32'ye kadar milimetre cinsinden çaplarla satılır ve TS 708 standardına uygun olmalıdır. Yapılarda yaygın kullanılan sınıflar B420C ve B500C'dir; sayı, çeliğin MPa cinsinden karakteristik akma dayanımını gösterir. Standart çubuk boyu çoğunlukla 12 metredir.
Ağırlık nasıl hesaplanır?
Çeliğin yoğunluğu yaklaşık 7.850 kg/m³ olduğundan, 1 metre demirin ağırlığı kg/m = 0,006165 × d² ile bulunur (d mm). Şantiyede pratik olarak d² / 162 kullanılır.
Örnek: Ø12 için 0,006165 × 144 ≈ 0,888 kg/m. 12 m'lik bir çubuk yaklaşık 10,65 kg, 100 çubuk ise 1.065 kg eder. Bu da 1 tonda yaklaşık 94 adet 12 m'lik Ø12 çubuk olduğu anlamına gelir. Farklı çap ve adetler için inşaat demiri ağırlığı aracında ağırlık ve maliyet hesabı yapabilirsin.
Siparişte dikkat edilecekler
- Demir tonla satılır ama projede metraj olarak verilir; dönüşümde çap çapa hesap yapılmalıdır.
- Bindirme (ek) boyları, kanca ve etriye kıvrımları için ek pay ayrılmalıdır.
- Kesim artıkları için genellikle küçük bir fire payı eklenir.
Betonla birlikte düşün
Donatı miktarı yapının statik projesinde belirlenir ve şantiyede keyfi olarak azaltılamaz. Paspayı, yani demirin beton yüzeyine olan mesafesi, korozyona karşı koruma sağladığı için önemlidir. Aynı yapı elemanında kullanılacak beton hacmini beton hesaplayıcısıyla hesaplayarak malzeme listesini tamamlayabilirsin.