Lüks
Kısa tanım
Lüks (lx), bir yüzeyin metrekaresine düşen ışık miktarını ölçen aydınlık birimidir; 1 lüks, 1 lümenin 1 m²'ye yayılmasıdır.
Diğer adları: lx, Lux, Aydınlık düzeyi
Aynı lamba küçük bir odayı parlak, büyük bir salonu loş gösterebilir. Bu farkı ölçen birim lükstür. Lümen kaynaktan çıkan toplam ışığı anlatırken lüks, bu ışığın bir yüzeye ne yoğunlukta ulaştığını gösterir.
Tanım ve formül
Aydınlık (lx) = Işık akısı (lm) / Alan (m²). 1.000 lümenlik ışık 10 m²'lik bir masaya eşit dağılırsa yüzeyde 100 lüks oluşur. Aynı ışık 2 m²'ye toplanırsa 500 lükse çıkar. Noktasal bir kaynakta aydınlık uzaklığın karesiyle azalır: lambayla masa arasındaki mesafeyi iki katına çıkarırsan aydınlık yaklaşık dörtte birine iner.
Gündelik hayattan değerler
- Dolunay ışığı: 1 lüksün altında.
- Ev içi genel aydınlatma: genellikle 100–300 lüks civarı.
- Ofiste okuma ve yazma: Avrupa iş yeri aydınlatma standardı yaklaşık 500 lüks önerir.
- Açık havada doğrudan güneş: 100.000 lükse kadar çıkabilir.
Bu karşılaştırma, gözünün ne kadar geniş bir aralıkta çalışabildiğini de gösterir.
Footcandle ile ilişkisi
ABD kaynaklarında aydınlık footcandle (fc) ile verilir. 1 fc, bir lümenin bir fit kareye düşmesidir ve yaklaşık 10,764 lükse eşittir. 50 fc'lik bir öneri, kabaca 540 lüks anlamına gelir.
Nasıl ölçülür?
Lüksmetre adı verilen cihazlar yüzeye düşen ışığı doğrudan okur. Telefon uygulamaları kabaca fikir verir ama sensör kalitesine bağlı olarak sapabilir. Fotoğrafçılıkta pozlama, tarımda sera aydınlatması ve iş güvenliğinde çalışma alanı denetimleri lüks değerine dayanır.
Lüks, footcandle ve diğer ışık birimleri arasında geçiş yapmak için ışık birimi dönüştürücüsünü, gereken toplam ışığı bulmak için lümen hesaplama aracını kullanabilirsin.