Log azaltma
Kısa tanım
Log azaltma, bir işlem sonrası mikroorganizma sayısının kaç kat onluk düzeyde azaldığını gösteren ölçüdür; log₁₀(N₀/N) ile hesaplanır.
Diğer adları: Logaritmik azaltma, Log redüksiyon, Log reduction
Dezenfektan etiketlerindeki "%99,9 etkili" ifadesinin bilimsel karşılığı 3 log azaltmadır. Mikrobiyolojide başlangıçtaki canlı mikroorganizma sayısının işlem sonrasında kaç onluk basamak düştüğü bu ölçüyle anlatılır.
Formül
Log azaltma = log₁₀(N₀ / N). N₀ başlangıç sayısı, N işlemden sonra kalan sayıdır; genellikle koloni oluşturan birim (CFU) cinsinden verilir. Yüzde azaltmaya çevirmek için % = (1 − 10^(−log)) × 100 kullanılır.
Örnek
Bir yüzeyde 1.000.000 CFU bakteri varken temizlikten sonra 1.000 CFU kalıyorsa oran 1.000'dir ve log₁₀(1.000) = 3 bulunur. Yani 3 log, %99,9 azalma demektir. Kalan 1.000 bakteri hala azımsanacak bir sayı değildir; bu yüzden yüzde ifadeleri yanıltıcı derecede iyi görünebilir.
- 1 log = %90
- 2 log = %99
- 4 log = %99,99
- 6 log = %99,9999
Nerede kullanılır?
Gıda güvenliğinde ısıl işlemlerin yeterliliği log azaltmayla ifade edilir. Bir mikroorganizmayı belirli sıcaklıkta 1 log azaltmak için gereken süreye D değeri denir; konserve sanayisinde Clostridium botulinum için uygulanan "12D" yaklaşımı 12 log azaltmayı hedefler. Su arıtma, hastane dezenfeksiyonu ve laboratuvar sterilizasyonunda da cihazların etkinliği bu ölçüyle raporlanır.
Dikkat edilecek noktalar
Log azaltma göreli bir ölçüdür: aynı 3 log, başlangıçta çok kirli bir yüzeyde yine de fazla bakteri bırakabilir. Ayrıca laboratuvar koşullarında ölçülen değer, gerçek kullanımda temas süresi veya doz eksik olduğunda tutturulamayabilir. Sonuç değerlendirilirken mikroorganizma türü de dikkate alınmalıdır, çünkü sporlar ve bazı virüsler çok daha dayanıklıdır.
Başlangıç ve son sayılardan ya da yüzde değerinden log karşılığını log azaltma hesaplama aracında bulabilir, ısıl işlem etkisini pastörizasyon değeri hesaplayıcısıyla inceleyebilirsin.