Çözelti

Çaya attığın şekerin kaybolması, deniz suyunun tuzlu olması, serum torbasındaki sıvı… Hepsi birer çözeltidir. Gözle bakıldığında tek bir faz görülür, çünkü çözünen tanecikler çözücü içinde molekül ya da iyon boyutunda dağılmıştır.

Bileşenler

• Çözücü: genelde miktarı fazla olan bileşen; en yaygını sudur.
• Çözünen: çözücü içinde dağılan madde (tuz, şeker, alkol, gaz).

Çözeltiler sıvı olmak zorunda değildir. Hava gaz, pirinç ve çelik gibi alaşımlar ise katı çözelti örnekleridir.

Derişim nasıl ifade edilir?

• Molarite (M): 1 litre çözeltideki çözünenin mol sayısı.
• Molalite (m): 1 kg çözücüdeki mol sayısı; sıcaklıkla değişmez.
• Kütlece yüzde: çözünen kütlesi / çözelti kütlesi × 100.
• ppm: milyonda bir; çok seyreltik çözeltilerde kullanılır.

Örnek: 0,1 M tuz çözeltisi

NaCl'nin mol kütlesi yaklaşık 58,44 g/mol'dür. 0,1 M ve 1 L çözelti için 0,1 × 58,44 = 5,84 g tuz tartılır, balon jojeye konur ve toplam hacim 1 litreye tamamlanır. Dikkat: 1 litre suya ekleme yapılmaz; son hacim 1 litre olmalıdır.

Seyreltme

Derişik bir çözeltiden daha seyreltiğini hazırlarken çözünen miktarı değişmez: M₁V₁ = M₂V₂. 2 M stoktan 500 mL 0,5 M çözelti için 0,5 × 500 / 2 = 125 mL stok alınıp 500 mL'ye tamamlanır.

Doymuşluk

Belirli sıcaklıkta çözücünün çözebileceği en fazla madde miktarına ulaşılmışsa çözelti doymuştur. Bu sınır kimyada çözünürlük olarak adlandırılır ve çoğu katı için sıcaklıkla artar.

Gereken madde miktarını bulmak için çözelti hazırlama aracını, stoktan seyreltme yapmak için seyreltme hesaplamayı kullanabilirsin.