Çifte vergilendirme

Yurt dışındaki bir şirketten temettü alan, başka bir ülkedeki müşteriye yazılım satan ya da yabancı borsada hisse işlemi yapan biri için kritik soru şudur: Bu gelirden hem kaynak ülke hem de Türkiye vergi alırsa ne olur? Bu duruma çifte vergilendirme denir.

İki türü

• Hukuki (uluslararası) çifte vergilendirme: aynı kişinin aynı geliri iki ülkede vergilendirilir. Bir ülke geliri kaynağı nedeniyle, diğeri kişinin orada yerleşik olması nedeniyle vergi ister.
• Ekonomik çifte vergilendirme: aynı kazanç önce şirket düzeyinde kurumlar vergisine, sonra ortağa dağıtıldığında kâr payı olarak yeniden vergiye tabi olur.

Nasıl önlenir?

Türkiye pek çok ülkeyle çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması imzalamıştır. Bu anlaşmalar hangi gelirin hangi ülkede, hangi azami oranla vergilendirileceğini belirler. İki temel yöntem vardır:

• Mahsup yöntemi: yurt dışında ödenen vergi, aynı gelir için Türkiye'de hesaplanan vergiden düşülür. Gelir Vergisi Kanunu da yabancı ülkede ödenen vergilerin belirli sınırlar içinde mahsubuna izin verir.
• İstisna yöntemi: gelir yalnızca bir ülkede vergilendirilir, diğer ülke onu vergi dışı bırakır.

Mahsup örneği

Varsayımsal oranlarla: yurt dışından 10.000 birimlik temettü alıyorsun ve kaynakta yüzde 15 vergi kesiliyor (1.500). Bu gelir için Türkiye'de hesaplanan vergi yüzde 20 olsun (2.000). Mahsup sonrası Türkiye'de ödenecek tutar 2.000 − 1.500 = 500 olur. Yurt dışındaki vergi Türkiye'deki vergiden yüksek çıkarsa aradaki fark genellikle iade edilmez; mahsup, Türkiye'de o gelire düşen vergiyle sınırlıdır.

Dikkat edilecek noktalar

• Anlaşmadaki indirimli oranlardan yararlanmak için çoğu ülke mukimlik belgesi ister.
• Ödenen vergiyi belgeleyen evrakı saklaman gerekir.
• Güncel oranlar ve beyan sınırları her yıl değişebileceği için ilgili araçtaki değerleri esas al.

Yabancı hisse kazancında Türkiye'de doğacak vergiyi görmek için yurt dışı hisse kazancı vergisi aracını, kâr payı beyanı için de temettü geliri beyan hesaplamayı kullanabilirsin.