Geçici vergi

Ticari kazancı ya da serbest meslek kazancı olan bir mükellefin yılın sonunu beklemeden, dönem dönem kârı üzerinden ödediği vergiye geçici vergi denir. Adındaki "geçici" sözcüğü, bu ödemenin nihai vergi olmadığını anlatır: yıl sonunda verilen yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülür.

Kimler öder?

• Bilanço ya da işletme hesabı esasına göre defter tutan ticari kazanç mükellefleri,
• Serbest meslek erbabı,
• Kurumlar vergisi mükellefi şirketler.

Ücretliler ve yalnızca kira geliri olan kişiler geçici vergi ödemez.

Hesaplama mantığı

Geçici vergi kümülatif çalışır. Yılbaşından dönem sonuna kadar oluşan kâr bulunur, bu tutara oran uygulanır ve önceki dönemlerde ödenen geçici vergiler düşülür. Formül şöyle özetlenebilir:

Ödenecek = (Kümülatif matrah × oran) − önceki dönem geçici vergileri

Örnek: oran yüzde 25 olsun. İlk dönem kârın 200.000 TL ise 50.000 TL ödersin. İkinci dönem sonunda kümülatif kâr 500.000 TL'ye çıktıysa hesap 125.000 − 50.000 = 75.000 TL olur. Gelir vergisi mükellefleri için oran sabit tutulur; şirketlerde kurumlar vergisi oranı uygulanır. Güncel oranlar geçici vergi hesaplama sayfasında hazır gelir.

Yıl sonunda ne olur?

Yıllık beyannamede hesaplanan gelir ya da kurumlar vergisinden, yıl içinde ödenen geçici vergiler mahsup edilir. Ödenen tutar fazlaysa aradaki fark iade ya da başka vergi borçlarına mahsup yoluyla geri alınabilir.

Dikkat

Geçici vergi, dönem kârını olduğundan düşük gösterip yıl sonunda farkı ödemeye izin vermez; belirli bir sapmanın üzerindeki eksik beyanlarda gecikme faizi uygulanabilir. Yıllık tablo için kurumlar vergisi hesabını birlikte kullanmak faydalı olur.