Ay evresi

Ay kendi ışığını üretmez; Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır. Her an yarısı aydınlıktır, ama Dünya, Ay ve Güneş'in birbirine göre konumu değiştikçe biz bu aydınlık yarının farklı bir kısmını görürüz. Gökyüzünde gece gece değişen bu görünüme ay evresi denir.

Sekiz temel evre

• Yeni ay: Ay, Güneş ile Dünya arasındadır; aydınlık yüz bize dönük değildir, Ay görünmez.
• Büyüyen hilal: Akşam batı göğünde ince bir yay olarak görünür.
• İlk dördün: Diskin yarısı aydınlıktır.
• Büyüyen şişkin ay
• Dolunay: Dünya, Güneş ile Ay arasındadır; tüm disk aydınlıktır ve Ay gün batımında doğar.
• Küçülen şişkin ay, son dördün ve küçülen hilal ile döngü tamamlanır.

Döngü ne kadar sürer?

Bir yeni aydan sonrakine geçen süreye sinodik ay denir ve ortalama 29,53 gündür. Ay'ın yıldızlara göre turu (yıldız ayı) yaklaşık 27,32 gündür; aradaki fark, bu sürede Dünya'nın da Güneş etrafında ilerlemesinden kaynaklanır. Ayın kaçta kaçının aydınlık göründüğü, Güneş ile Ay arasındaki açıyla hesaplanır. Belirli bir tarihin evresini ve aydınlanma oranını ay evresi hesaplayıcısında görebilirsin.

Türkiye'de nerede önemli?

Hicri takvim aylara dayandığı için Ramazan başlangıcı ve dini bayramlar Ay'ın evresiyle bağlantılıdır; ancak resmi tarihler hesaplama esasına göre önceden ilan edilir. Gelgitin belirgin olduğu kıyılarda, balıkçılıkta ve gece fotoğrafçılığında da evre takibi yapılır. Yıl boyunca dolunay ve yeni ay günlerini dolunay ve yeni ay tarihleri listesinden takip edebilirsin.

Sık yapılan yanlışlık

Ay evrelerinin Dünya'nın gölgesinden kaynaklandığı sanılır; gölge yalnızca ay tutulmasında devreye girer. Evreler tamamen bakış açısıyla ilgilidir. Bir başka ipucu: Kuzey Yarımküre'de sağ tarafı aydınlık olan Ay büyüyor, sol tarafı aydınlık olan küçülüyordur.