İnfüzyon hızı
Kısa tanım
Damar yoluyla verilen sıvı veya ilaç çözeltisinin birim zamanda hastaya ulaşan miktarıdır; genellikle ml/saat ya da damla/dakika olarak ifade edilir.
Diğer adları: Serum hızı, Damla hızı, Perfüzyon hızı
Bir serumun “8 saatte bitecek şekilde” takılması ya da bir ilacın “kilogram başına dakikada 5 mikrogram” verilmesi, hepsi infüzyon hızı hesabı gerektirir. İnfüzyon pompası kullanılıyorsa hız ml/saat olarak girilir; yerçekimi setlerinde ise damla/dakika olarak ayarlanır.
Temel formüller
- Hacim ve süre biliniyorsa:
ml/saat = Toplam hacim (ml) / Süre (saat) - Damla hızı:
damla/dk = Hacim (ml) × Damla faktörü / Süre (dk) - Doz bazlı ilaçlarda:
ml/saat = Doz (mcg/kg/dk) × Kilo × 60 / Konsantrasyon (mcg/ml)
Damla faktörü setin ambalajında yazar; erişkin setlerde genellikle 20, mikro setlerde 60 damla/ml'dir. Mikro sette damla/dakika değeri ml/saat ile sayıca aynıdır.
Örnekler
1.000 ml serum 8 saatte verilecekse hız 125 ml/saat'tir. 20 damlalık setle 1.000 × 20 / 480 ≈ 42 damla/dk ayarlanır.
Doz bazlı örnek: 400 mg ilaç 250 ml'ye seyreltilmiş, konsantrasyon 1.600 mcg/ml. 70 kg hastaya 5 mcg/kg/dk verilecek. Dakikada 350, saatte 21.000 mcg gerekir; 21.000 / 1.600 ≈ 13,1 ml/saat. Bir torba yaklaşık 19 saat yeter. Bu hesabı infüzyon hızı hesaplayıcısında kontrol edebilirsin.
Dikkat edilecek noktalar
- Birimleri tek tek kontrol et: mg ile mcg arasında 1.000 kat fark vardır ve en tehlikeli hata kaynağıdır.
- Seyreltme hesabı doğru değilse hız da yanlış çıkar; çözelti hazırlığını ilaç dilüsyon aracıyla ayrıca doğrulayabilirsin.
- Çocuklarda idame sıvı ihtiyacı kiloya göre farklı formüllerle belirlenir.
- Kritik ilaçlarda hesaplar ikinci bir sağlık profesyoneliyle çift kontrol edilmelidir.
Bu hesaplar eğitim ve kontrol amaçlıdır; klinik karar, hekim istemi ve kurum protokolüne göre verilir.