Nüfus artış hızı

TÜİK her yıl Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarını açıklarken nüfusun kaç kişi arttığını değil, binde kaç arttığını vurgular. Bu ölçüye nüfus artış hızı denir ve farklı büyüklükteki yerleri karşılaştırmayı mümkün kılar.

Nasıl hesaplanır?

En basit hali iki yıl arasındaki farkın başlangıç nüfusuna oranıdır. Çok yıllı dönemlerde ise sürekli büyüme varsayan logaritmik formül kullanılır:

Yıllık artış hızı (‰) = ln(P₂ / P₁) / t × 1000

Burada P₁ başlangıç, P₂ dönem sonu nüfusu, t ise yıl sayısıdır.

Örnek

Bir yılda nüfusu 85.000.000'dan 85.400.000'e çıkan bir ülke için ln(85.400.000 / 85.000.000) = ln(1,004706) ≈ 0,004695 olur. Yıllık artış hızı yaklaşık binde 4,7'dir. Aynı hızla devam ederse nüfusun iki katına çıkması ln 2 / 0,004695 ≈ 148 yıl sürer. Türkiye ve dünya nüfusunun anlık tahminini nüfus sayacında izleyebilirsin.

Bileşenleri

• Doğal artış: doğumlar ile ölümler arasındaki fark. Doğurganlık düştükçe bu bileşen küçülür.
• Net göç: gelen ve giden göç arasındaki fark. İl düzeyinde artış hızını çoğu zaman doğal artıştan çok göç belirler.

Yorumlarken dikkat

Yüzde ve binde ifadeleri karıştırılmamalıdır: binde 4,7, yüzde 0,47 demektir. Artış hızının düşmesi nüfusun azaldığı anlamına gelmez; hız sıfırın üzerinde kaldıkça nüfus artmaya devam eder, yalnızca daha yavaş artar. Uzun vadeli projeksiyonlarda yaş yapısı ve doğurganlık eğilimleri de hesaba katılır. Ülkelerin temel nüfus verilerini karşılaştırmak için ülke bilgisi sorgulama aracını kullanabilirsin.