Örneklem
Kısa tanım
Bir ana kütle hakkında bilgi edinmek için o kütleden seçilen ve üzerinde ölçüm ya da gözlem yapılan sınırlı gruptur.
Diğer adları: Numune, Sample
Bir ülkedeki bütün seçmenlere, bir fabrikadan çıkan bütün ürünlere ya da bir göldeki bütün balıklara tek tek ulaşmak çoğu zaman imkânsızdır. Bu yüzden istatistikte incelenmek istenen bütüne ana kütle, ondan seçilip incelenen parçaya örneklem denir. Örneklemden elde edilen sonuçlar belirli bir hata payıyla ana kütleye genellenir.
İyi bir örneklemin özellikleri
Örneklemin değeri büyüklüğünden çok temsil gücüne bağlıdır. Ana kütledeki her birimin seçilme şansı bilinmeli ve mümkünse eşit olmalıdır. Sadece internet üzerinden yapılan bir ankette internet kullanmayanlar hiç temsil edilmez; buna seçim yanlılığı denir.
- Basit rastgele örnekleme: her birim kurayla seçilir; rastgele örneklem seçici bunu listeden yapar.
- Tabakalı örnekleme: ana kütle yaş, bölge gibi gruplara ayrılır, her gruptan oranında seçim yapılır.
- Sistematik örnekleme: listeden her k'ıncı birim alınır.
Kalite kontrolde örneklem
Üretimde bir partinin tamamını test etmek pahalı olduğundan kabul örneklemesi kullanılır. Örneğin 3.200 adetlik bir partiden standart tabloya göre belirli sayıda ürün çekilir; kusurlu sayısı kabul sınırını aşmıyorsa parti kabul edilir. Bu tablo mantığı AQL örneklem hesaplamasında uygulanır.
Örneklemden hesaplanan ortalama ve oran gibi değerlere istatistik, ana kütledeki gerçek değerlere parametre denir. Aradaki farkın ne kadar olabileceği örneklem büyüklüğüne bağlıdır; ne kadar kişiye ulaşman gerektiğini örneklem büyüklüğü hesabı gösterir. Büyük ama yanlı bir örneklem, küçük ama doğru seçilmiş bir örneklemden daha kötü sonuç verebilir.