Özkaynak kârlılığı

Özkaynak kârlılığı (ROE), yatırımcıların bir şirketi değerlendirirken en çok baktığı oranlardan biridir. Ortakların şirkete bıraktığı kaynakla ne kadar kâr üretildiğini ölçer.

Formül

ROE = Net kâr / Ortalama özkaynak × 100. Ortalama özkaynak, dönem başı ve dönem sonu özkaynağın ortalamasıdır. Örnek: yıllık net kârı 12 milyon TL, yıl başı özkaynağı 50 milyon, yıl sonu 70 milyon TL olan şirkette ortalama özkaynak 60 milyon, ROE ise %20'dir. Hesabı ROE ve ROA hesaplamasıyla yapabilirsin.

DuPont ayrıştırması

ROE üç parçaya bölünebilir: ROE = Net kâr marjı × Aktif devir hızı × Finansal kaldıraç. Böylece yüksek ROE'nin kaynağı görülür: şirket gerçekten kârlı mı satıyor, varlıklarını verimli mi kullanıyor, yoksa yalnızca çok mu borçlanıyor? Borçla şişirilmiş bir ROE, faizler yükseldiğinde hızla erir.

Yorumlarken dikkat

• Yüksek enflasyon dönemlerinde nominal ROE yanıltıcı olabilir; reel kârlılık için enflasyonun üzerinde bir oran aranır.
• Özkaynağı çok küçük ya da negatif olan şirketlerde ROE anlamını yitirir.
• Tek seferlik gelirler (varlık satışı gibi) bir yıllık ROE'yi şişirebilir.

ROE tek başına ucuzluk ya da pahalılık söylemez; piyasa değeriyle birlikte okunmalıdır. Yüksek ROE'li şirketler genellikle yüksek PD/DD ile işlem görür. Kazanca göre değerlemeyi F/K oranı tamamlar. Aynı sektördeki şirketleri karşılaştırmak, farklı sektörleri karşılaştırmaktan daha anlamlıdır; bankacılıkla perakendenin sermaye yapısı çok farklıdır. Birkaç yıllık ROE serisine bakmak da tek bir yılın tesadüflerini ayıklar. Bu bilgiler yatırım tavsiyesi değildir.