Unix zaman damgası
Kısa tanım
Unix zaman damgası, 1 Ocak 1970 00:00:00 UTC anından bu yana geçen saniye sayısıdır ve bilgisayar sistemlerinde tarih-saat bilgisini tek bir tam sayıyla tutar.
Diğer adları: Unix timestamp, Epoch zamanı, POSIX zamanı
Bir veritabanında '1700000000' gibi bir sayı görüp bunun bir tarih olduğunu fark etmek ilk başta şaşırtıcıdır. Bu sayı Unix zaman damgasıdır: başlangıç anı olarak kabul edilen 1 Ocak 1970, 00:00:00 UTC'den (epoch) bu yana geçen saniyeleri sayar.
Neden kullanılır?
- Saat dilimi ve yaz saati karmaşasından bağımsızdır; her zaman UTC'ye göredir.
- İki tarih arasındaki farkı bulmak basit bir çıkarma işlemidir.
- Tek bir tam sayı olduğu için az yer kaplar ve kolay sıralanır.
Örnek dönüşüm
1.700.000.000 saniyelik damga, 14 Kasım 2023 saat 22:13:20 UTC'ye karşılık gelir. Türkiye saatiyle (UTC+3) bu an 15 Kasım 2023, 01:13:20'dir. İki damga arasındaki fark 86.400 ise tam bir gün geçmiştir (24 × 60 × 60). İstediğin tarihi damgaya ya da damgayı okunabilir tarihe Unix zaman damgası dönüştürücü ile çevirebilirsin.
Saniye mi, milisaniye mi?
Bazı sistemler damgayı milisaniye cinsinden tutar. JavaScript'teki Date.now() 13 haneli bir değer döndürür; PHP'deki time() ise 10 haneli saniye değeri verir. 13 haneli bir değeri saniye sanarak dönüştürürsen binlerce yıl sonrasına ait anlamsız bir tarih elde edersin; bu en sık yapılan hatadır.
2038 sorunu
Damgayı işaretli 32 bitlik tam sayıyla saklayan eski sistemler en fazla 2.147.483.647 değerine ulaşabilir. Bu sınır 19 Ocak 2038, 03:14:07 UTC'de aşılır ve sayı negatife döner. Günümüz sistemlerinin çoğu 64 bitlik değerlere geçtiği için sorun büyük ölçüde çözülmüştür, ama gömülü cihazlarda hâlâ dikkat gerektirir.
Dikkat edilecek noktalar
Unix zamanı artık saniyeleri saymaz; bu nedenle astronomik hassasiyet gereken işlerde UTC ile birkaç saniyelik fark oluşabilir. Yerel saat göstermek gerektiğinde dönüşümü saat dilimi bilgisiyle yapmalısın; farklı bölgeler için saat dilimi dönüştürücü işini kolaylaştırır.