Basınç

Kar üzerinde botla yürürken batarsın, kar ayakkabısıyla batmazsın. Ağırlığın değişmedi; değişen, kuvvetin yayıldığı alandır. Basınç tam olarak bunu ölçer: birim alana düşen dik kuvvet.

Formül ve birimler

P = F / A

F newton cinsinden kuvvet, A metrekare cinsinden alandır. Sonuç pascal (Pa) olarak çıkar. Pascal küçük bir birim olduğu için günlük hayatta şu birimler de kullanılır:

• 1 bar = 100.000 Pa
• 1 atm (standart atmosfer) = 101.325 Pa
• 1 psi ≈ 6.895 Pa
• 1 mmHg ≈ 133,3 Pa

Birimler arasında geçiş için basınç dönüştürücüyü kullanabilirsin.

Örnek

70 kg'lık bir kişi yaklaşık 700 N ağırlık uygular. İki ayağının yere temas alanı toplam 0,05 m² ise zemine yaptığı basınç 700 / 0,05 = 14.000 Pa, yani 14 kPa olur. Aynı kişi tek ayak üstünde dururken basınç iki katına çıkar. Farklı kuvvet ve alanlarla hesap yapmak için basınç hesaplama aracına bakabilirsin.

Sıvı ve gaz basıncı

Akışkanlarda basınç derinlikle artar: P = ρ · g · h. Suda yaklaşık her 10 metrede basınç 1 atmosfer kadar artar; dalgıçların dikkat ettiği hesap budur. Bunu hidrostatik basınç aracıyla görebilirsin. Gazlarda ise basınç, moleküllerin kabın çeperlerine çarpmasından doğar ve sıcaklıkla hacme bağlıdır.

Mutlak ve gösterge basıncı

Lastik basınç saati ya da manometre, atmosfer basıncının üstündeki farkı gösterir; buna gösterge basıncı denir. Mutlak basınç, gösterge basıncına atmosfer basıncı eklenerek bulunur. Teknik belgelerde "bar(g)" ve "bar(a)" ifadeleri bu ayrımı belirtir; hesaplarda karıştırmak ciddi hatalara yol açar.