Özgül ağırlık
Kısa tanım
Bir maddenin yoğunluğunun referans maddenin (katı ve sıvılarda 4 °C’deki suyun) yoğunluğuna oranıdır; birimsiz bir sayıdır.
Diğer adları: Bağıl yoğunluk, Spesifik gravite
Bir maddenin sudan ne kadar ağır ya da hafif olduğunu tek sayıyla söylemenin yolu özgül ağırlıktır. Demirin özgül ağırlığı yaklaşık 7,87'dir: aynı hacimde demir, suyun 7,87 katı ağırlıktadır. Değer bir oran olduğu için birimi yoktur.
Yoğunlukla farkı
Yoğunluk kütlenin hacme oranıdır ve kg/m³ ya da g/cm³ gibi birimle verilir. Özgül ağırlık ise yoğunluğun suyun yoğunluğuna bölünmesiyle bulunur: ÖA = ρ_madde / ρ_su. Su yaklaşık 1 g/cm³ olduğundan g/cm³ cinsinden yoğunluk ile özgül ağırlık sayısal olarak hemen hemen aynıdır; kg/m³ kullandığında ise 1.000'e bölmen gerekir. Birimler arası geçişi yoğunluk dönüştürücüsüyle yapabilirsin.
Not: Mühendislik literatüründe "özgül ağırlık" bazen birim hacmin ağırlığı (N/m³) anlamında da kullanılır; okuduğun kaynağın hangi tanımı kullandığına dikkat et.
Nasıl ölçülür ve nerede kullanılır?
Arşimet yöntemiyle: cisim havada ve suda tartılır. Örnek: havada 540 g, suda 340 g gelen bir parçanın suda kaybettiği ağırlık 200 g'dır; bu, taşırdığı suyun kütlesidir. Özgül ağırlık 540 / 200 = 2,7 bulunur, bu da alüminyuma karşılık gelir. Hesabı özgül ağırlık hesaplamasıyla yapabilirsin.
Kuyumculukta altının ayarını tahmin etmek, idrar tahlilinde böbreğin konsantrasyon yeteneğini değerlendirmek, akü asidinin şarj durumunu ölçmek ve şarap-bira yapımında şeker oranını izlemek gibi pek çok alanda kullanılır. Özgül ağırlığı 1'den küçük cisimler suda yüzer; batma ve yüzme dengesini kaldırma kuvveti hesabı gösterir.