Veri aktarım hızı
Kısa tanım
Bir bağlantı üzerinden birim zamanda aktarılabilen veri miktarıdır; genellikle saniyede bit (bps, Mbps, Gbps) cinsinden ifade edilir.
Diğer adları: Bant genişliği, Bit hızı, Bitrate
İnternet paketinde “100 Mbps” yazar, ama indirme penceresi 12 MB/s civarında bir hız gösterir. Bu farkın nedeni bir kayıp değil, birim farkıdır. Veri aktarım hızı operatörler tarafından bit cinsinden, dosya yöneticileri ve tarayıcılar tarafından ise çoğunlukla bayt cinsinden gösterilir.
Bit ve bayt
1 bayt = 8 bit olduğu için:
MB/s = Mbps / 8
100 Mbps'lik bağlantı teorik olarak 12,5 MB/s eder. 5 GB'lık (5.000 MB) bir dosya bu hızla yaklaşık 5.000 / 12,5 = 400 saniyede, yani 6 dakika 40 saniyede iner. Pratikte protokol ek yükü ve hat koşulları nedeniyle süre biraz daha uzun olur. Birimler arası geçiş için veri aktarım hızı dönüştürücü işini görür.
Önekler ve küçük harf-büyük harf
- Küçük “b” bit, büyük “B” bayttır: Mbps ≠ MBps.
- Ağ hızlarında önekler ondalıktır: 1 Mbps = 1.000.000 bit/s.
- Depolamada bazen ikili önekler (1 MiB = 1.048.576 bayt) kullanılır; bu da gösterilen boyutlarda küçük farklar yaratır.
Hızı belirleyen etkenler
Tarifedeki değer üst sınırdır. Gerçek hız; Wi-Fi sinyal gücü, modem kapasitesi, aynı anda bağlı cihaz sayısı, karşı sunucunun hızı ve gecikme (ping) gibi etkenlere bağlıdır. Ayrıca çoğu ev bağlantısında yükleme (upload) hızı indirme hızından düşüktür; görüntülü görüşme ve canlı yayın için yükleme hızı belirleyicidir. Mevcut bağlantını internet hız testi ile ölçebilirsin.
Video ve yayında bitrate
Video dosyalarında ve canlı yayında da aynı kavram “bitrate” adıyla geçer. 1080p bir yayın için seçilen bitrate, hem görüntü kalitesini hem de gereken bağlantı hızını belirler. Yayın ayarlarını planlarken yayın bitrate hesaplama aracından yararlanabilirsin.