Yüzde
Kısa tanım
Bir miktarın 100 eşit parçaya bölünmüş bütün içindeki payını gösteren orandır; % işaretiyle yazılır ve kesrin paydasının 100 olduğu anlamına gelir.
Diğer adları: Oran yüzdesi, %
İndirim etiketleri, faiz oranları, sınav başarıları, pil göstergeleri: günlük hayatta en sık karşılaştığın matematik kavramı muhtemelen yüzdedir. “%25” ifadesi, 100 parçadan 25'i yani dörtte bir demektir. Yüzde, farklı büyüklükteki miktarları ortak bir ölçeğe getirdiği için karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Üç temel soru
- Bir sayının yüzdesi: 250'nin %18'i = 250 × 18 / 100 = 45
- Bir sayı diğerinin yüzde kaçı: 45, 250'nin (45 / 250) × 100 = %18'idir.
- Yüzde değişim: 80'den 100'e çıkış (100 − 80) / 80 × 100 = %25 artıştır.
Bu üç işlemi tek ekranda yapmak için yüzde hesaplama aracını kullanabilirsin.
Ters yüzde
KDV dahil fiyattan KDV hariç fiyatı bulmak gibi durumlarda yüzde eklenmiş tutardan geriye gidilir. %20 KDV dahil 1.200 TL'lik ürünün KDV hariç fiyatı 1.200 / 1,20 = 1.000 TL'dir; 1.200'ün %20'sini çıkarmak (960 TL) yanlış sonuç verir. Bu tür hesaplar için ters yüzde hesaplama aracı vardır.
Art arda yüzdeler toplanmaz
Bir fiyat önce %10 artıp sonra %10 düşerse başa dönmez: 100 → 110 → 99. Art arda değişimler çarpılarak birleştirilir: 1,10 × 0,90 = 0,99, yani net %1 düşüş. Benzer şekilde iki yıl üst üste %50 enflasyon toplam %100 değil, 1,5 × 1,5 = 2,25 ile %125 artış demektir.
Sık karıştırılanlar
Yüzdeler arasındaki fark yüzde puanla anlatılır: faizin %40'tan %45'e çıkması 5 yüzde puanlık, ama %12,5'lik bir artıştır. Yüzde, ondalık sayı ve kesir aynı oranın üç farklı yazımıdır: %75 = 0,75 = 3/4. Aralarında geçiş yapmak için kesir ondalık yüzde dönüştürücü kullanılabilir.