Önek
Kısa tanım
Bir ölçü biriminin önüne gelerek onu 10’un kuvvetleriyle büyüten ya da küçülten kilo, mega, mili, mikro gibi eklerdir.
Diğer adları: SI öneki, Ondalık önek
Bir kilometrenin bin metre, bir miligramın binde bir gram olduğunu bilirsin; burada "kilo" ve "mili" birer önektir. Uluslararası Birimler Sistemi (SI), çok büyük ya da çok küçük değerleri rahat yazabilmek için bu ekleri standartlaştırmıştır.
En sık kullanılan önekler
- Büyütenler: kilo (k) 10³, mega (M) 10⁶, giga (G) 10⁹, tera (T) 10¹², peta (P) 10¹⁵.
- Küçültenler: desi (d) 10⁻¹, santi (c) 10⁻², mili (m) 10⁻³, mikro (µ) 10⁻⁶, nano (n) 10⁻⁹, piko (p) 10⁻¹².
- Daha uç değerler için 2022'de ronna, quetta, ronto ve quecto önekleri eklendi.
Önekler arası geçişte üsleri çıkarman yeterlidir. Örnek: 2,5 GHz kaç MHz? Giga 10⁹, mega 10⁶ olduğundan fark 10³'tür: 2,5 × 1.000 = 2.500 MHz. 450 nm dalga boyu ise 0,45 µm'dir. Tüm önekleri tek tabloda görmek için SI önekleri dönüştürücüsünü kullanabilirsin.
Dikkat: büyük-küçük harf ve ikili önekler
Sembollerde harf büyüklüğü anlam değiştirir: "m" mili, "M" mega demektir; 5 mW ile 5 MW arasında milyar kat fark vardır. Kilo için doğru sembol küçük "k"dır.
Bilgisayar belleğinde ise 1.024 tabanlı ikili önekler kullanılır: kibi (Ki), mebi (Mi), gibi (Gi). 1 GiB = 1.073.741.824 bayttır, 1 GB ise 1.000.000.000 bayt. Disklerin ilan edilen kapasitesiyle işletim sisteminin gösterdiği değer arasındaki fark buradan doğar; ayrıntısını veri boyutu dönüştürücüsünde görebilirsin. Uzunluk birimleri arasında hızlı geçiş için de uzunluk dönüştürücüsü işe yarar.