Coğrafi koordinat

Bir haritada ya da navigasyon uygulamasında gördüğün "41,0082, 28,9784" gibi iki sayı, Dünya üzerindeki bir noktanın adresidir. Birincisi enlem, ikincisi boylamdır ve bu ikili İstanbul Sultanahmet civarını gösterir.

Enlem ve boylam

• Enlem: Ekvatorun kuzeyine ya da güneyine olan açısal uzaklık; 0° ile 90° arasındadır. Kuzey yarım küre pozitif (N), güney negatif (S) yazılır.
• Boylam: Londra Greenwich'ten geçen başlangıç meridyeninin doğusuna ya da batısına olan açısal uzaklık; 0° ile 180° arasındadır. Doğu pozitif (E), batı negatif (W) yazılır.

Formatlar ve dönüşüm

Koordinatlar iki biçimde yazılır: ondalık derece (41,0150°) ve derece-dakika-saniye (41° 0′ 54″). Bir derece 60 dakika, bir dakika 60 saniyedir. Dönüşüm: ondalık = derece + dakika/60 + saniye/3600. Örnek: 41° 0′ 54″ = 41 + 0 + 54/3600 = 41,015°. Formatlar arasında hatasız geçiş için koordinat format dönüştürücüsünü, bir adresin koordinatını bulmak için adresten koordinat bulma aracını kullanabilirsin.

Bir derece kaç kilometre?

Enlem dereceleri arasındaki mesafe yaklaşık sabittir: 1° ≈ 111 km, 1 dakika ≈ 1,85 km (bir deniz mili), 1 saniye ≈ 31 m. Boylam derecesinin uzunluğu ise kutuplara doğru kısalır: 111 km × cos(enlem). İstanbul enleminde 1° boylam yaklaşık 84 km'dir. Ondalık koordinatlarda beşinci basamak yaklaşık 1 metre hassasiyete karşılık gelir.

İki koordinat arasındaki kuş uçuşu mesafe, Dünya'nın eğriliğini hesaba katan haversine formülüyle bulunur; İstanbul ile Ankara arası yaklaşık 350 km'dir. Hesabı koordinat mesafe hesaplamasıyla yapabilirsin. GPS cihazları WGS84 adlı referans sistemi kullanır; eski haritalarda farklı sistemlerle yüzlerce metrelik kaymalar görülebilir.