Rastgele örnekleme
Kısa tanım
Rastgele örnekleme, bir ana kütledeki her birimin örneğe seçilme olasılığının eşit olduğu, istatistiksel çıkarımların güvenilirliğini sağlayan örnek seçme yöntemidir.
Diğer adları: Basit rastgele örnekleme, Tesadüfi örnekleme, Rastlantısal örnekleme
Türkiye'deki tüm seçmenlere tek tek sormadan seçim anketi yapılabilir, bir fabrikadaki tüm ürünler test edilmeden kalite hakkında karar verilebilir. Bunun koşulu, incelenen küçük grubun büyük grubu temsil etmesidir. Bunu sağlamanın temel yolu rastgele örneklemedir: ana kütledeki her birimin seçilme şansı eşittir ve seçimi araştırmacının tercihi değil şans belirler.
Türleri
- Basit rastgele: Birimler numaralandırılır ve kura ya da rastgele sayılarla seçilir.
- Sistematik: Rastgele bir başlangıçtan sonra her k. birim alınır (ör. listedeki her 20. müşteri).
- Tabakalı: Ana kütle yaş, bölge gibi gruplara ayrılır, her gruptan oranında rastgele seçim yapılır.
- Küme: Okul, mahalle gibi doğal gruplar rastgele seçilir, seçilen kümelerin tamamı incelenir.
Kaç kişi yeterli?
Bir oran tahmini için gereken örneklem büyüklüğü yaklaşık n = z² × p × (1 − p) / E² formülüyle bulunur. %95 güven düzeyi (z = 1,96), en temkinli varsayım p = 0,5 ve ±%3 hata payı için n = 3,8416 × 0,25 / 0,0009 ≈ 1.068 kişi gerekir. Ana kütle küçükse bu sayı düzeltme ile azalır. Hesap için örneklem büyüklüğü aracını, sonuçların güven aralığı için hata payı aracını kullanabilirsin.
Sık yapılan hatalar
Sokakta önüne gelene sormak ya da internet anketine gönüllü katılanları saymak rastgele örnekleme değildir; bu yöntemler belirli grupları fazla temsil eder ve seçim yanlılığı doğurur. Örneklemi büyütmek bu yanlılığı düzeltmez. Ayrıca rastgele seçilen kişilerin bir kısmının yanıt vermemesi de sonucu bozabilir.
Bir listeden yansız seçim yapmak için rastgele örneklem seçici işini kolaylaştırır. Basit bir kura ya da çekiliş içinse rastgele sayı üretici yeterlidir.