Rasyon

Bir süt ineğinin günlük ihtiyacı yalnızca "karnının doyması" değildir; enerji, ham protein, mineral, vitamin ve lif dengesi süt verimini, sağlığı ve döl verimini doğrudan etkiler. Bu ihtiyaçları en düşük maliyetle karşılayacak yem karışımına rasyon denir. Hayvancılıkta maliyetin büyük kısmı yem olduğundan iyi hazırlanmış bir rasyon kârlılığın temelidir.

Rasyon hazırlarken nelere bakılır?

• Hayvanın türü, canlı ağırlığı, verim düzeyi (süt, besi, gebelik) ve yaşı
• Yemlerin kuru madde, enerji ve ham protein içerikleri
• Kaba yem (saman, silaj, kuru ot) ile kesif yem (arpa, mısır, küspe) dengesi
• Yemlerin fiyatı ve bulunabilirliği

Pearson karesi yöntemi

İki yemden belirli protein düzeyinde karışım hazırlamanın en pratik yolu Pearson karesidir. Hedef %16 ham protein olsun; soya küspesi %44, arpa %11 protein içersin. Hedeften küçük ile büyük değer arasındaki farklar çapraz alınır:

• Soya küspesi payı: 16 − 11 = 5
• Arpa payı: 44 − 16 = 28

Toplam 33 parçanın 5'i soya (%15,15), 28'i arpa (%84,85) olur. 1.000 kg karma için yaklaşık 151,5 kg soya küspesi ve 848,5 kg arpa gerekir. Bu hesabı yem rasyonu aracıyla kendi yemlerinin değerleriyle yapabilirsin.

Kontrol ve verim

Rasyonun işe yarayıp yaramadığını ölçmenin bir yolu yem dönüşüm oranıdır: 1 kg canlı ağırlık artışı için kaç kg yem harcandığını gösterir. Bunu yem dönüşüm oranı aracıyla izleyebilirsin. Günlük toplam yem miktarını ise yem ihtiyacı aracı ile planlamak kolaylaşır.

Dikkat

Pearson karesi yalnızca tek bir besin maddesini dengeler; enerji, mineral ve lifi ayrıca kontrol etmek gerekir. Rasyondaki ani değişiklikler özellikle geviş getirenlerde sindirim sorunlarına yol açabilir; geçişleri birkaç güne yaymak ve bir zooteknist ya da veteriner hekimden destek almak doğru olur.