Üretici fiyat endeksi

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) market rafındaki fiyatları izlerken üretici fiyat endeksi zincirin daha başına bakar: fabrikanın, madenin ya da enerji üreticisinin ürününü ilk kez sattığı fiyatı. TÜİK bu endeksi Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) adıyla her ayın ilk iş günlerinde, TÜFE ile birlikte yayımlar.

Neyi kapsar?

Endeks madencilik ve taşocakçılığı, imalat sanayi, elektrik-gaz üretimi ve su temini sektörlerini kapsar. Fiyatlar vergiler ve nakliye hariç, üreticinin elinden çıkış fiyatıdır. Ara mallar, enerji ve sermaye malları gibi ana sanayi gruplarına göre de ayrıca yayımlanır.

TÜFE ile ilişkisi

ÜFE'deki artış genellikle birkaç ay gecikmeyle tüketici fiyatlarına yansır; bu yüzden maliyet kaynaklı enflasyonun öncü göstergesi sayılır. Kur artışı ve enerji fiyatları ÜFE'yi TÜFE'den daha hızlı etkiler: döviz şoku dönemlerinde yıllık ÜFE'nin TÜFE'yi aştığı, şokun etkisi sönerken ise altına indiği görülür. İki endeksin aylık ve yıllık seyrini TÜFE ÜFE tablosunda karşılaştırabilirsin.

Nerede kullanılır?

• Vergi Usul Kanunu'nda yeniden değerleme oranı ÜFE'deki değişime göre belirlenir; harçlar, cezalar ve birçok maktu tutar bu oranla güncellenir. Yılın oranını yeniden değerleme oranı hesaplamasında görebilirsin.
• Kamu ihalelerinde fiyat farkı formülleri ÜFE alt endekslerini kullanır.
• Uzun vadeli tedarik sözleşmelerinde fiyat güncelleme maddesi olarak yer alır.

Örnek: Yıllık ÜFE %27 ise geçen yıl 100 TL'ye satılan ortalama bir sanayi ürününün üretici fiyatı bugün 127 TL'dir. Endeksin kendisi ile yüzde değişim farklı kavramlardır; bir tutarı belirli bir dönemin enflasyonuyla güncellemek için enflasyon hesaplaması kullanılabilir. Güncel değerler TÜİK bültenlerinde yer alır; bu metin bilgilendirme amaçlıdır.