Enflasyon farkı
Kısa tanım
Maaş veya aylığa yapılan zam gerçekleşen enflasyonun altında kaldığında, aradaki kaybı kapatmak için ödenen ek artıştır.
Diğer adları: Enflasyon farkı zammı, Enflasyon telafisi
Dönem başında belirlenen zam oranı, dönem sonunda açıklanan enflasyonun gerisinde kalabilir. Bu açığı kapatmak için verilen ek artışa enflasyon farkı denir. Amaç, çalışanın ya da emeklinin alım gücünü dönem başındaki seviyeye geri getirmektir.
Türkiye'de nerede uygulanır?
- Memur ve memur emeklilerinde, altı aylık dönemler için belirlenen toplu sözleşme zammı enflasyonun altında kalırsa fark otomatik olarak eklenir.
- Pek çok toplu iş sözleşmesinde işçi ücretleri için benzer bir telafi maddesi bulunur.
- Bazı kira ve hizmet sözleşmeleri de bu mantıkla düzenlenebilir.
Doğru hesap yöntemi
Farkı bulmak için iki oranı birbirinden çıkarmak yetmez; doğru yöntem oranları oranlamaktır:
Enflasyon farkı = (1 + enflasyon) / (1 + zam) − 1
Örnek: Dönem başında %10 zam yapıldı, altı aylık enflasyon %14 çıktı. Fark 1,14 / 1,10 − 1 ≈ 0,0364, yani yaklaşık %3,64 olur. Basit çıkarma %4 verirdi; o yüzden yöntem farkı küçük ama gerçek bir tutar farkı yaratır. 20.000 TL maaş için bu, %10 zamla oluşan 22.000 TL'nin üzerine yaklaşık 800 TL ek demektir. Kendi rakamların için enflasyon farkı hesaplamasını kullanabilirsin.
Dikkat et
Enflasyon farkı geçmiş kaybı telafi eder, geleceği korumaz; bir sonraki dönemin zammı ayrıca belirlenir. Hangi endeksin (genellikle TÜFE) ve hangi ayların esas alındığı sözleşmede veya mevzuatta yazar. Zammın enflasyonun önünde mi gerisinde mi kaldığını görmek istersen maaş zammı ile enflasyonu karşılaştırabilirsin.