Hareketli ortalama
Kısa tanım
Bir zaman serisinde her noktada son n dönemin ortalamasını alarak kısa vadeli dalgalanmaları yumuşatan ve eğilimi gösteren ortalama.
Diğer adları: MA, Kayan ortalama, Moving average
Günlük satış rakamları ya da hisse fiyatları gün gün iniş çıkış yapar; bu gürültünün altındaki genel yönü görmek zordur. Hareketli ortalama, her gün yalnızca son birkaç günün ortalamasını alarak bu dalgalanmayı yumuşatır. Pencere her yeni günle bir adım kayar, adı da buradan gelir.
Basit hareketli ortalama (SMA)
SMA = (x₁ + x₂ + … + xₙ) / n (son n değer)
Örnek: son beş günün kapanışları 10, 11, 12, 13 ve 14 TL ise 5 günlük SMA = 60 / 5 = 12 TL. Ertesi gün fiyat 15 olursa en eski değer (10) çıkar, yeni değer girer: 65 / 5 = 13 TL.
Üssel hareketli ortalama (EMA)
EMA son verilere daha fazla ağırlık verir ve değişime daha hızlı tepki verir:
EMA = α × fiyat + (1 − α) × önceki EMA, α = 2 / (n + 1)
10 günlük EMA için α = 2 / 11 ≈ 0,18'dir. Önceki EMA 50, bugünkü fiyat 56 ise yeni EMA ≈ 0,18 × 56 + 0,82 × 50 ≈ 51,1 olur. SMA, EMA ve ağırlıklı ortalamayı kendi verinle hareketli ortalama hesaplama aracında karşılaştırabilirsin.
Nerelerde kullanılır?
- Teknik analiz: 50 ve 200 günlük ortalamalar eğilimin yönünü göstermek için izlenir; kısa ortalamanın uzun ortalamayı kesmesi sinyal olarak yorumlanır.
- Satış ve stok tahmini: mevsimsel olmayan ürünlerde gelecek dönem talebinin basit bir tahmini olarak.
- Ekonomi: aylık enflasyon gibi oynak serilerin 3 ya da 12 aylık ortalamalarla izlenmesi.
- Sağlık ve spor: günlük kilo ya da adım sayısının 7 günlük ortalaması.
Gecikme sorunu
Hareketli ortalama geçmiş verilere dayandığı için her zaman geriden gelir. Pencere uzadıkça eğri yumuşar ama dönüş noktalarını daha geç gösterir. Kısa pencere hızlıdır ama yanlış sinyal üretmeye daha yatkındır. Hangi uzunluğun uygun olduğu, serinin oynaklığına ve amacına bağlıdır; tek başına al-sat kararı için yeterli bir gösterge değildir.