Aylık oranları toplamak neden yanlış sonuç verir?
Her ay açıklanan enflasyon rakamlarını alt alta toplayıp yıllık oranı bulmaya çalışmak yaygın bir hatadır. Fiyatlar her ay bir önceki ayın üzerine arttığı için etki bileşiktir. Aylık enflasyondan yıllık enflasyon hesaplama aracı, girdiğin aylık oranları zincirleyerek gerçek yıllık değişimi bulur ve basit toplamla arasındaki farkı gösterir. Aylık enflasyondan yıllık enflasyon dönüşümünün yanında ters yönde, yıllık orandan aylık ortalamayı da hesaplar.
Kullanılan formüller: yıllık oran = (1 + m1) × (1 + m2) × … × (1 + m12) − 1. Yıllık oran bilindiğinde aylık ortalama = (1 + yıllık)^(1/12) − 1 olur. Tek bir aylık oranın 12 ay boyunca sürmesi halinde ne olacağını görmek için tek oran modunu seçebilirsin. Liste modunda 12’den az ya da fazla ay da girebilirsin; araç dönemin toplam bileşik değişimini verir.
Örnek: Enflasyon 12 ay boyunca her ay yüzde 2 olsun. Basit toplam yüzde 24 der, ama gerçek yıllık enflasyon 1,02 üzeri 12 eksi 1 işlemiyle yaklaşık yüzde 26,82’dir. Tersinden bakarsak, yıllık yüzde 30’luk enflasyon ayda ortalama yaklaşık yüzde 2,21’lik artışa karşılık gelir.
Oranları yazarken virgül ya da nokta kullanabilir, sayıları boşlukla veya alt alta ayırabilirsin. Eksi değerler de kabul edilir; fiyatların düştüğü aylar bileşik sonucu aşağı çeker. Liste ne kadar uzunsa basit toplam ile bileşik sonuç arasındaki fark o kadar büyür.
Faiz oranları için aynı dönüşümü yıllık aylık faiz dönüştürücüsünde yapabilirsin. Ardışık yüzde değişimlerin genel mantığını bileşik yüzde değişim aracında görebilir, resmi endekslerle dönem hesabı için enflasyon hesaplama sayfasını kullanabilirsin. Resmi yıllık oran endeksle hesaplandığından yuvarlama farkları olabilir; sonuç bilgilendirme amaçlıdır.