Celsius
Kısa tanım
Suyun deniz seviyesindeki donma noktasını yaklaşık 0, kaynama noktasını yaklaşık 100 derece kabul eden ve günlük hayatta en yaygın kullanılan sıcaklık ölçeğidir.
Diğer adları: Santigrat, Derece Celsius, °C
Türkiye'de hava durumu, ateş ölçümü ve fırın ayarı için kullandığımız sıcaklık ölçeği Celsius'tur. Adını 1742'de benzer bir ölçek öneren İsveçli gökbilimci Anders Celsius'tan alır; ilginç bir ayrıntı olarak Celsius ilk önerisinde kaynama noktasını 0, donma noktasını 100 olarak almıştı ve ölçek sonradan ters çevrildi. Türkçede "santigrat" (yüzlük bölmeli) adıyla da bilinir.
Bugünkü tanım
Günümüzde Celsius ölçeği doğrudan Kelvin üzerinden tanımlanır: °C = K − 273,15. Bir Celsius derecelik artış bir kelvinlik artışa eşittir. Suyun normal basınçta donma ve kaynama noktaları bu tanımla yaklaşık 0 °C ve 100 °C'ye denk gelir. Mutlak sıfır −273,15 °C'dir.
Dönüşüm formülleri
- Fahrenheit:
°F = °C × 9/5 + 32; tersi°C = (°F − 32) × 5/9 - Kelvin:
K = °C + 273,15
Örnek: 37 °C vücut sıcaklığı 37 × 1,8 + 32 = 98,6 °F'tir. ABD'de bir fırının 350 °F'e ayarlanması gerektiğini okuyorsan bu yaklaşık 177 °C demektir. Zihinden kaba hesap için "iki katını al, 30 ekle" kuralı işe yarar: 20 °C ≈ 70 °F (gerçek değer 68). −40 derecede iki ölçek eşittir. Kesin değerleri sıcaklık dönüştürücüsüyle bulabilirsin.
Termometre değeri ile hissedilen sıcaklık
Hava durumunda verilen değer gölgede ölçülen hava sıcaklığıdır. Rüzgâr ve nem, vücudun aynı sıcaklığı farklı algılamasına neden olur; kışın rüzgâr soğutması, yazın nem etkisi hissedilen değeri değiştirir. Bunu hissedilen sıcaklık hesaplamasıyla görebilirsin. Ayrıca suyun kaynama noktası yükseklik arttıkça düşer; 2.000 metrede yaklaşık 93 °C'de kaynar. Kendi rakımın için irtifaya göre kaynama noktası hesabına bakabilirsin.