Volt
Kısa tanım
Elektrik potansiyel farkının (gerilimin) SI birimidir; bir coulomb yükü taşırken bir joule enerji aktarılmasına karşılık gelir.
Diğer adları: V, Voltaj birimi
Prizdeki 230, telefon şarj aletindeki 5, araba aküsündeki 12: hepsi volt cinsinden gerilim değerleridir. Adını pili icat eden İtalyan fizikçi Alessandro Volta'dan alır ve V harfiyle gösterilir.
Tanımı
İki nokta arasındaki gerilim, birim yük başına aktarılan enerjidir:
1 V = 1 J / 1 C
Gerilimi su tesisatındaki basınca benzetebilirsin: basınç suyu iter, gerilim de elektrik yüklerini devre içinde hareket ettirir. Akım (amper) ise birim zamanda geçen yük miktarıdır.
Ohm kanunu ve güç
Gerilim, akım ve direnç V = I × R ile bağlıdır. 12 V'luk bir kaynağa 6 Ω'luk direnç bağlanırsa 2 A akım geçer. Harcanan güç ise P = V × I ile bulunur; bu örnekte 24 watt'tır. Hesapları Ohm kanunu hesaplama aracıyla doğrulayabilirsin.
Ön ekler ve dönüşüm
- 1 kV = 1.000 V (dağıtım hatlarında kullanılır)
- 1 mV = 0,001 V (sensör ve ölçüm sinyallerinde)
- 1 µV = 0,000001 V (EKG ve EEG gibi biyolojik sinyallerde)
Farklı ön ekler arasında hızlıca geçmek için gerilim dönüştürücü kullanılabilir.
Türkiye'de şebeke gerilimi
Konutlarda tek faz şebeke gerilimi nominal 230 V ve 50 Hz'dir; eski alışkanlıkla hâlâ “220 volt” denir. Sanayide üç faz 400 V yaygındır. Yurt dışından alınan 110 V'luk bir cihazı doğrudan prize takmak onu yakabilir. Cihaz etiketindeki gerilim aralığı şebekeyle uyuşmuyorsa uygun adaptör ya da transformatör gerekir. Uzun kablolarda gerilim düşümü yaşanabileceğini de hesaba katmalısın.