Ohm kanunu
Kısa tanım
Bir iletkenden geçen akımın, uçları arasındaki gerilimle doğru, iletkenin direnciyle ters orantılı olduğunu ifade eden temel elektrik yasasıdır: V = I × R.
Diğer adları: Ohm yasası
Elektronikle uğraşan herkesin ilk öğrendiği eşitlik üç harften oluşur: V, I ve R. Alman fizikçi Georg Simon Ohm'un adını taşıyan Ohm kanunu, gerilim, akım ve direnç arasındaki ilişkiyi kurar.
Eşitlik
V = I × R
- V: gerilim, volt (V)
- I: akım, amper (A)
- R: direnç, ohm (Ω)
Eşitlik üç farklı biçimde kullanılır: I = V / R ve R = V / I. Gücü de eklemek istersen P = V × I, buradan P = I² × R ve P = V² / R türetilir.
Örnekler
12 V'luk bir aküye 4 Ω'luk bir direnç bağlanırsa geçen akım 12 / 4 = 3 A, harcanan güç 12 × 3 = 36 W olur.
230 V şebekede çalışan 2.000 W'lık bir ısıtıcı yaklaşık 2.000 / 230 ≈ 8,7 A akım çeker; ısıtıcı telinin çalışma direnci 230² / 2.000 ≈ 26,5 Ω'dur. Bu akım değeri, hangi sigortanın ve kablo kesitinin uygun olduğunu belirlemede kullanılır. Değerleri Ohm kanunu hesaplama aracına girerek kalan büyüklükleri bulabilirsin.
Pratik kullanım alanları
- LED'e seri bağlanacak direnci seçmek: LED direnci hesaplaması bu kanunu uygular.
- Seri ve paralel bağlı dirençlerin eşdeğerini bulup devre akımını hesaplamak.
- Uzun kablolarda gerilim düşümünü tahmin etmek.
Sınırları
Ohm kanunu, direnci sıcaklık ve akımla değişmeyen "omik" malzemeler için geçerlidir. Akkor ampulün teli ısındıkça direnci artar; diyot ve transistör gibi yarı iletkenlerde ise akım-gerilim ilişkisi doğrusal değildir. Alternatif akımda direnç yerine empedans kullanılır. Bu durumlarda kanun anlık değerler için yine yol gösterir, ama tek bir sabit R ile tüm davranışı anlatamaz.