Gerilim düşümü

Bahçedeki bir prizi evden 40 metre kablo çekerek beslediğinde, prizdeki gerilimin panodakinden biraz düşük olduğunu ölçersin. İletkenin kendi direnci, üzerinden geçen akımla birlikte bir miktar gerilimi "yer". Buna gerilim düşümü denir.

Monofaze hat için formül

ΔU = 2 × L × I × ρ / S

• L: tek yön hat uzunluğu (m); faz ve nötr iletkeni olduğu için 2 ile çarpılır,
• I: akım (A),
• ρ: özdirenç, bakır için yaklaşık 0,0178 Ω·mm²/m,
• S: kesit (mm²).

Örnek

30 metrelik, 2,5 mm² bakır kablodan 16 A akım geçsin. ΔU = 2 × 30 × 16 × 0,0178 / 2,5 ≈ 6,8 V. 230 V şebekede bu, yaklaşık yüzde 3'lük düşüme karşılık gelir. Kesiti 4 mm²'ye çıkarırsan düşüm 4,3 V'a, yani yaklaşık yüzde 1,9'a iner. Hat uzunluğunu ve yükü girerek gerilim düşümü hesaplama aracında sonucu görebilirsin.

Neden önemli?

• Motorlar düşük gerilimde daha fazla akım çeker ve ısınır,
• Aydınlatmada ışık akısı azalır, bazı cihazlar kararsız çalışır,
• Kayıp gerilim, kabloda ısıya dönüşen enerji demektir.

İç tesisat yönetmeliği, aydınlatma ve kuvvet devreleri için izin verilen azami düşüm yüzdelerini ayrı ayrı belirler. Proje yaparken güncel sınırların kontrol edilmesi gerekir.

Kesit seçimiyle ilişkisi

Kablo kesiti iki ölçüte göre seçilir: akım taşıma kapasitesi ve gerilim düşümü. Kısa hatlarda genellikle ilki belirleyicidir; uzun hatlarda ise akım kapasitesi yetse bile gerilim düşümü daha kalın kablo gerektirebilir. İki ölçütü birlikte değerlendirmek için kablo kesiti hesaplama aracını kullanabilirsin.

Trifaze hatlarda

Dengeli trifaze sistemde formüldeki 2 yerine √3 kullanılır ve hesap fazlar arası gerilime göre yapılır; güç faktörü de hesaba katılır.