Ortalama vade
Kısa tanım
Farklı tutar ve vadelerdeki çek, senet ya da fatura alacaklarının, tutarlarıyla ağırlıklandırılarak tek bir eşdeğer vade gününde toplanmasıdır.
Diğer adları: Vade ortalaması, Ağırlıklı ortalama vade
Bir toptancı aynı müşteriden farklı tarihli üç çek aldığında, hepsinin yerine "ortalama olarak hangi gün tahsil etmiş sayılırım" sorusunu sorar. Bu sorunun cevabı ortalama vadedir.
Formül
Ortalama vade (gün) = Σ (Tutar × Vade günü) / Σ Tutar
Vade günü, bugünden ya da belirlenen bir başlangıç tarihinden itibaren sayılır. Formül basit bir ortalama değil, tutar ağırlıklı ortalamadır; büyük tutarlı çekin vadesi sonuca daha çok etki eder.
Örnek
Üç çekin tutar ve vadeleri şöyle olsun:
- 10.000 TL, 30 gün → 300.000
- 20.000 TL, 60 gün → 1.200.000
- 30.000 TL, 90 gün → 2.700.000
Çarpımların toplamı 4.200.000, tutarların toplamı 60.000 TL'dir. Ortalama vade 4.200.000 / 60.000 = 70 gün olur. Basit ortalama alınsaydı 60 gün bulunurdu; bu da en büyük çekin geç tahsil edileceği gerçeğini gizlerdi. Kendi çek listen için ortalama vade hesaplama aracını kullanabilirsin.
Nerede kullanılır?
- Cari hesap mutabakatı: Birden fazla fatura ve ödeme için tek bir vade farkı hesaplamak.
- Çek ve senet kırdırma: Bankaya ya da faktoring şirketine verilen portföyün iskonto maliyetini tahmin etmek. Tek tek iskonto hesabı için çek senet iskonto hesaplamasına bakabilirsin.
- Vade farkı faturası: Geç ödenen tutarlar için uygulanacak farkın gün sayısını belirlemek.
Dikkat edilecek noktalar
Tüm vadeler aynı başlangıç tarihinden sayılmalıdır. Tatil günlerine denk gelen çeklerin fiilen bir sonraki iş günü tahsil edileceğini unutma. Yüksek faiz ortamında ortalama vade ile hesaplanan iskonto, tek tek hesaplanana çok yakın ama birebir aynı değildir; küçük farklar normaldir.