Servis seviyesi
Kısa tanım
Servis seviyesi, stok yönetiminde bir sipariş döngüsünde stoksuz kalmama olasılığıdır ve emniyet stoğunun ne kadar olacağını doğrudan belirler.
Diğer adları: Hizmet düzeyi, Döngü servis seviyesi, Service level
Bir mağaza raflarının hiç boş kalmamasını isteyebilir; ama her ihtimale karşı devasa stok tutmak sermayeyi bağlar. İkisi arasındaki dengeyi kurmak için hedeflenen servis seviyesi belirlenir. %95 servis seviyesi, tedarik süresi içindeki talebin yaklaşık 20 sipariş döngüsünden 19'unda karşılanacağı anlamına gelir.
Emniyet stoğuyla bağı
Talep dalgalandığında yeniden sipariş verdikten sonra mal gelene kadar stok bitebilir. Bu riski hedeflenen servis seviyesine indirmek için emniyet stoğu tutulur:
Emniyet stoğu = Z × σ × √L
Z, servis seviyesine karşılık gelen standart normal değerdir (%90 için 1,28; %95 için 1,645; %99 için 2,33). σ günlük talebin standart sapması, L gün cinsinden tedarik süresidir.
Örnek
Günlük ortalama talep 100 adet, standart sapması 20 adet, tedarik süresi 9 gün olsun. %95 hedef için emniyet stoğu 1,645 × 20 × √9 = 1,645 × 20 × 3 ≈ 99 adettir. Yeniden sipariş noktası 100 × 9 + 99 = 999 adet olur. Hedefi %99'a çıkarmak emniyet stoğunu 2,33 × 60 ≈ 140 adede yükseltir; son yüzde puanlar giderek pahalanır. Bu hesapları servis seviyesi hesaplama aracında yapabilir, sonucu güvenlik stoğu aracıyla karşılaştırabilirsin.
Döngü servis seviyesi ve doluluk oranı
Yukarıdaki tanım döngü servis seviyesidir: bir döngüde hiç stoksuz kalmama olasılığı. Doluluk oranı (fill rate) ise talep edilen miktarın yüzde kaçının raftan karşılandığını ölçer. Bir döngüde birkaç ürün eksik kalması döngü servis seviyesini düşürür ama doluluk oranını çok az etkiler; bu yüzden aynı işletmede ikisi farklı rakamlar verir.
Çağrı merkezlerinde servis seviyesi
Aynı terim çağrı merkezlerinde "çağrıların yüzde kaçının belirli saniye içinde yanıtlandığı" anlamında da kullanılır (örneğin 80/20). Bağlamı netleştirmeden iki kullanımı karıştırmamalısın.