Şufa hakkı
Kısa tanım
Paylı mülkiyette bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması durumunda diğer paydaşların aynı koşullarla o payı satın alabilme hakkıdır.
Diğer adları: Önalım hakkı, Yasal önalım hakkı
Hisseli bir tarlanın ya da miras kalmış bir dairenin paydaşlarından biri payını yabancı birine satarsa diğer paydaşlar istemedikleri biriyle ortak kalabilir. Kanun bu durumda onlara bir koruma tanır: satılan payı, alıcının ödediği bedelle kendileri satın alabilirler. Buna halk arasında şufa hakkı, Türk Medeni Kanunu'nda yasal önalım hakkı denir (TMK md. 732-734).
Kimler, ne zaman kullanabilir?
Hak, paylı mülkiyette paydaşlara aittir; payın üçüncü kişiye satılması gerekir. Paydaşlar arasındaki satışlar, miras paylaşımı, cebri artırma (icra) yoluyla satış ve bağış gibi işlemler önalım hakkı doğurmaz. Elbirliği mülkiyetinde (paylaşılmamış miras) yasal önalım hakkı kural olarak işlemez.
Süreler
Satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlükârda satışın üzerinden iki yıl geçmekle düşer. Hak, alıcıya karşı açılan önalım davasıyla kullanılır ve dava açılmadan önce satış bedeli ile tapu masraflarının hâkimin belirleyeceği sürede depo edilmesi gerekir.
Örnek: 1/4 payı 500.000 TL'ye üçüncü kişiye satılan bir arsada diğer paydaş, satış bedeli ile alıcının ödediği tapu harcı ve masrafları depo ederek payı kendi adına tescil ettirebilir. Payın büyüklüğünü ve metrekare karşılığını hisseli tapu pay hesaplamasıyla, tapu masrafını da tapu harcı hesabıyla görebilirsin.
Miras yoluyla oluşan ortaklıklarda payların hesaplanması için miras paylaşımı hesabı yardımcı olur. Önalım hakkından paydaşlar resmi şekilde önceden feragat edebilir. Süreler hak düşürücü olduğundan gecikme hakkı kaybettirir; somut durumun için bir avukata danışmalısın. Bu metin bilgilendirme amaçlıdır.