Ortalama arter basıncı
Kısa tanım
Bir kalp döngüsü boyunca atardamarlardaki ortalama kan basıncıdır; organlara giden kan akışının yeterliliğini değerlendirmek için kullanılır.
Diğer adları: OAB, MAP, Ortalama arteriyel basınç
Tansiyon ölçümünde iki sayı okunur, ama yoğun bakımda ekranda çoğu zaman üçüncü bir sayı da görünür: ortalama arter basıncı. Bu değer, organların kanla beslenmesini sağlayan itici gücü tek bir rakamla özetler.
Neden basit ortalama değil?
Kalp döngüsünde gevşeme evresi (diyastol), kasılma evresinden (sistol) yaklaşık iki kat uzun sürer. Bu yüzden ortalama, iki değerin aritmetik ortalamasına değil diyastolik basınca daha yakındır.
Formül
Normal kalp hızında kullanılan yaygın yaklaşım:
OAB ≈ (Sistolik + 2 × Diyastolik) / 3
Aynı ifade Diyastolik + (Sistolik − Diyastolik) / 3 şeklinde de yazılır; buradaki fark nabız basıncıdır.
Örnek
Tansiyonu 120/80 mmHg olan biri için OAB = (120 + 160) / 3 ≈ 93,3 mmHg'dir. Tansiyonu 150/95 olan birinde ise (150 + 190) / 3 ≈ 113,3 mmHg bulunur. Kendi değerlerin için ortalama arter basıncı hesaplama aracını kullanabilirsin.
Nasıl yorumlanır?
- Sağlıklı yetişkinlerde OAB genellikle yaklaşık 70 ile 100 mmHg arasındadır.
- Yaklaşık 65 mmHg'nin altındaki değerler, böbrek ve beyin gibi organların yeterli kan alamadığına işaret edebilir; yoğun bakımda tedavi hedefleri sıklıkla bu eşik etrafında belirlenir.
- Sürekli yüksek OAB, damarlar üzerindeki yükün arttığını gösterir.
Dikkat
Formül bir tahmindir. Kalp hızı çok yüksek olduğunda diyastol kısalır ve gerçek ortalama, formülün verdiğinden biraz farklı çıkar. Yoğun bakımda OAB doğrudan arter içi kateterle ölçülür. Ev ölçümlerinde asıl değerlendirme sistolik ve diyastolik değerler üzerinden yapılır; sınıflandırma için tansiyon değerlendirme aracına bakabilirsin. Sonuçlarını yorumlamak için hekimine danışman gerekir.