İbrani takvimi
Kısa tanım
Ay evrelerine dayalı ayları, artık aylarla güneş yılına uyduran ay-güneş takvimidir; Yahudi bayramlarının ve dini günlerin tarihlerini belirler.
Diğer adları: Yahudi takvimi, İbrani takvim
Yahudi bayramları her yıl miladi takvimde farklı günlere düşer ama hiçbir zaman mevsimden kopmaz. Bunu sağlayan, ayları Ay'a, yılı Güneş'e bağlayan İbrani takvimidir. Ay-güneş (lunisolar) takvim olarak hem hicri takvimden hem de Gregoryen takvimden farklı çalışır.
Temel yapı
- Aylar 29 ya da 30 gündür ve yeni ayla başlar.
- Normal yıl 12 ay, artık yıl 13 aydır. Artık yıllarda Adar ayından önce ek bir ay (Adar I) eklenir.
- 19 yıllık döngü içinde 7 artık yıl bulunur. Bu düzene Metonik döngü denir ve 19 güneş yılının yaklaşık 235 kameri aya eşit olmasından yararlanır.
- Yıl uzunluğu 353–355 ya da 383–385 gün arasında değişir.
- Gün, gün batımında başlar.
Yıl sayımı
Yıllar geleneksel yaratılış tarihinden, yani miladi takvimle M.Ö. 3761 yılından itibaren sayılır. Yeni yıl Tişri ayının ilk günü olan Roş Aşana ile başlar. Örneğin Eylül 2026'da başlayan yıl 5787'dir. Miladi bir tarihin İbrani karşılığını İbrani takvim dönüştürücüyle bulabilirsin.
Hicri takvimden farkı
Hicri takvim tamamen kameridir; artık ay eklemediği için yılı yaklaşık 354 gündür ve Ramazan gibi aylar her yıl yaklaşık 11 gün geriye kayarak tüm mevsimleri dolaşır. İbrani takviminde ise artık ay sayesinde Fısıh bayramı hep ilkbaharda kalır. İki sistemi karşılaştırmak için hicri takvim dönüştürücüyü de inceleyebilirsin.
Nerede karşına çıkar?
İsrail'de resmi takvimlerden biridir ve dini bayramlar, bar mitzva tarihleri ve anma günleri bu takvime göre belirlenir. Türkiye'deki Yahudi toplumunun bayram tarihleri de bu hesapla çıkar. Tarih çalışmalarında eski belgelerdeki tarihlerin miladi karşılığını bulmak için de kullanılır.