Stopaj

Kira, serbest meslek ücreti, kâr payı ya da mevduat faizi gibi gelirlerde vergi çoğu zaman sen daha parayı eline almadan kesilir. Bu yönteme stopaj ya da kaynakta kesinti denir. Ödemeyi yapan taraf vergi sorumlusu sayılır; brüt tutardan vergiyi düşer, sana neti öder, kestiği tutarı muhtasar beyanname ile devlete aktarır.

Neden uygulanır?

Devlet, vergiyi yıl sonunu beklemeden ve daha az sayıda kişiden toplayarak tahsilatı kolaylaştırır, kayıt dışılığı azaltır. Bazı gelirlerde stopaj nihai vergidir; bazılarında ise yıllık beyannameyle hesaplanan vergiden mahsup edilen bir ön ödeme niteliği taşır.

İşyeri kirası örneği

Örnekte stopaj oranını %20 kabul edelim. Brüt aylık kira 20.000 TL ise kiracı 4.000 TL stopaj keser, ev sahibine 16.000 TL öder. Sözleşmede net kira yazıyorsa brüte geri dönmen gerekir: Brüt = Net / (1 − oran), yani 16.000 / 0,80 = 20.000 TL. Güncel oranla hem brütten nete hem netten brüte hesap için kira stopajı hesaplama aracı işini görür. Konut kirasında kiracı genellikle şahıs olduğundan stopaj kesilmez, beyan yükümlülüğü ev sahibindedir.

Stopajın görüldüğü başlıca gelirler

• Ücretler (bordrodaki gelir vergisi kesintisi)
• Serbest meslek kazançları
• İşyeri kiraları
• Mevduat faizi, repo, fon getirileri
• Şirketlerin dağıttığı kâr payları
• Belirli e-ticaret satışları için aracı hizmet sağlayıcıların yaptığı kesinti

Karıştırılan kavramlar

Gündelik dilde "tevkifat" ile "stopaj" sık sık aynı anlamda kullanılır; teknik olarak her ikisi de kaynakta kesintidir. Ancak "KDV tevkifatı" farklı bir uygulamadır: KDV'nin bir kısmını alıcının ödemesini düzenler, gelir vergisiyle ilgisi yoktur. Pazaryerlerinde satış yapıyorsan e-ticaret stopajının da kendine özgü bir kesinti olduğunu bilmekte fayda var.