İşletme defterinden bilançoya ne zaman geçilir?
İşletme hesabı esasında defter tutan mükellefler iş hacmi büyüdüğünde bilanço esasına geçmek zorundadır. Bilanço esasına geçiş sınırı Vergi Usul Kanunu’nun 177. maddesinde tanımlanır ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Bu araç yılın hadlerini otomatik kullanır, iş hacmini faaliyet türüne göre ölçer ve bilanço esasına geçiş sınırı aşıldıysa hangi yıldan itibaren geçmen gerektiğini söyler.
Alım-satım işletmelerinde yıllık alış ya da satış tutarı, hizmet işletmelerinde gayrisafi iş hasılatı, karma işletmelerde ise hasılatın 5 katı ile satışların toplamı karşılaştırılır. Had bir yılda yüzde 20’den fazla aşılırsa ertesi yıl, iki yıl üst üste aşılırsa izleyen yıl geçiş zorunlu hale gelir.
Örnek: 2026 için hizmet işletmelerinde gayrisafi iş hasılatı haddi 1.200.000 TL’dir (1 Ocak 2026’dan itibaren). Yıllık hasılatın 1.500.000 TL ise had 300.000 TL, yani yüzde 25 aşılmıştır. Aşım yüzde 20’yi geçtiği için 2027’den itibaren bilanço esasına geçmen gerekir. Hasılat 1.300.000 TL olsaydı aşım yüzde 8,3’te kalır, geçiş için ertesi yılın sonucunu beklemek gerekirdi.
Karma işletmelerde hem mal satışı hem hizmet geliri olduğundan iki tutarı birlikte girmen gerekir. Alım-satım işletmelerinde ise alış veya satış tutarından herhangi birinin haddi aşması yeterlidir; araç bu nedenle en yüksek aşım oranına sahip kalemi esas alır ve sonucu ona göre gösterir.
Defter türü değişince e-belge yükümlülükleri de gündeme gelebilir; e-fatura geçiş limitini birlikte kontrol et. Küçük ölçekli bir işin varsa esnaf muafiyeti aracı ile muafiyet şartlarına da bakabilirsin. Aşım oranını elle doğrulamak için yüzde fark hesabı kullanılabilir. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; sınıf değişikliğini mali müşavirinle planla.