Debi, hız ve çap arasındaki bağ
Bir borudan geçen sıvının hızı, debisi ve borunun iç çapı birbirine sıkı sıkıya bağlıdır; ikisini bildiğinde üçüncüsünü hesaplayabilirsin. Boru akış hızı hesaplama aracı bulunacak değeri seçmene izin verir: debi ve çaptan hızı, hız ve çaptan debiyi ya da debi ve istenen hızdan gereken iç çapı hesaplar. Sonuçları m/s, m³/sa, L/sn ve kesit alanı olarak gösterdiği için tesisat, sulama ve proses hatlarında hızlı kontrol yapmana olanak tanır.
Hesap süreklilik denklemine dayanır: Q = v × A ve A = π × D² / 4. Debi m³/sa olarak girildiğinde saniyeye çevrilir, çap milimetreden metreye dönüştürülür. Su hatlarında tipik hız 1 ile 3 m/s arasındadır; daha düşük hız gereksiz büyük boru, daha yüksek hız ise gürültü, aşınma ve basınç kaybı anlamına gelir.
Örnek: 50 mm iç çaplı bir borudan saatte 10 m³ su geçiyor. Kesit alanı yaklaşık 19,6 cm², debi saniyede 2,78 litre eder ve akış hızı 0,00278 / 0,00196 ≈ 1,42 m/s çıkar. Aynı debiyi 2 m/s hızla taşımak istersen gereken iç çap √(4 × 0,00278 / (π × 2)) ≈ 42 mm olur.
Boru katalogları dış çap ve et kalınlığı verir; hesabı mutlaka iç çapla yapmalısın. Plastik borularda iç çap, aynı nominal ölçüdeki çelik borudan belirgin biçimde küçük olabilir. Hızı bulduktan sonra hattaki sürtünme kaybını basınç kaybı aracıyla, akışın laminer mi türbülanslı mı olduğunu Reynolds sayısı hesabıyla görebilirsin. Debi birimlerini çevirmek için debi dönüştürücüsü, konut tesisatında boru boyutu için su tesisatı boru çapı hesaplayıcısı işini kolaylaştırır.