Brüt ve net asgari ücret
Asgari ücret her zaman iki rakamla konuşulur. Brüt tutar, bordroda yazan ve sigorta primlerinin hesaplandığı ücrettir. Net tutar ise çalışanın SGK primi ve işsizlik sigortası primi kesildikten sonra eline geçen paradır. 2022'den bu yana asgari ücret, gelir vergisi ve damga vergisinden istisna tutulduğu için net ile brüt arasındaki fark esasen çalışanın prim payından kaynaklanır. Bu sayfa iki tutarı da gösterir; hangisine bakman gerektiği yaptığın hesaba bağlıdır.
Bugün ülke genelinde tüm sektörler ve yaş grupları için tek bir asgari ücret tutarı uygulanır. Tutar 30 gün üzerinden aylık olarak belirlendiği için günlük asgari ücret, aylık brüt tutarın otuzda biridir; bu günlük değer yevmiye ve kısmi süreli çalışmalarda temel alınır.
Kim belirler, ne zaman açıklanır?
Asgari ücreti, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 39. maddesine göre kurulan Asgari Ücret Tespit Komisyonu belirler. Komisyonda hükümet, işçi ve işveren tarafından beşer temsilci yer alır. Kanun ücretin en geç iki yılda bir belirlenmesini öngörse de yüksek enflasyon dönemlerinde yılda bir, hatta iki kez artış yapıldığı görülmüştür. Karar Resmi Gazete'de yayımlanır ve çoğunlukla yılbaşından itibaren uygulanır. Bu nedenle grafik basamak görünümündedir: her basamak yeni bir dönemin başlangıcıdır.
Değişim tablosunu doğru okumak
Asgari ücret bir tutar olduğu için dönemler arası karşılaştırma yüzde artış ile yapılır. Tablodaki oranlar bir önceki döneme, bir ve beş yıl öncesine göre artışı gösterir. Ancak nominal artış tek başına yeterli bilgi vermez; aynı dönemde enflasyon daha yüksekse asgari ücretin alım gücü gerilemiş demektir. Vergi istisnasının uygulandığı dönemlerde brüt ve net tutarların artış oranı birbirine çok yakın çıkar; 2022 öncesiyle karşılaştırırken bu farkı göz önünde tut. Bu karşılaştırmayı yıllık enflasyon verisiyle ya da asgari ücretin döviz ve altın karşılığı aracıyla yapabilirsin.
Nerelerde kullanılır?
- Kendi maaşını asgari ücretle kıyaslamak için gömülü asgari ücret ve maaş karşılaştırma aracını kullan.
- Asgari ücretle çalışan birinin işverene toplam maliyetini görmek için işveren maliyeti hesaplamasına bak.
- Brüt asgari ücret, SGK prim matrahının alt sınırı, işsizlik ödeneğinin üst sınırı ve isteğe bağlı sigorta ile Bağ-Kur primlerinin en düşük tabanı gibi pek çok hesapta referans alınır.
Sık yapılan hatalar
Brüt tutarı ele geçen ücret sanmak, işverenin ödediği toplam maliyeti brütle karıştırmak ve işverenlere verilen asgari ücret desteği gibi geçici teşvikleri kalıcı sanmak sık görülen hatalardır. Ayrıca vergi istisnası yalnızca asgari ücret tutarına kadar olan kısma uygulanır; daha yüksek maaşlarda aşan kısım vergilendirilir. Bu sayfa bilgi amaçlıdır; bordro ve sözleşme konularında bir mali müşavirden destek alman en sağlıklısı olur.